Jak przygotować plik do druku wielkoformatowego: DPI i spady

Przy małym formacie zasada jest prosta: 300 dpi, 3 mm spadu, CMYK i gotowe. Przy dużym formacie te same liczby potrafią zaszkodzić. Plik banera 300 x 500 cm w 300 dpi miałby ponad 35 000 x 59 000 pikseli i kilka gigabajtów, a z odległości, z której ludzie patrzą na baner, nikt nie odróżni go od pliku dziesięć razy mniejszego. Z drugiej strony duży format bezlitośnie pokazuje inne błędy: napis wbity w oczko, logo ucięte na zawinięciu albo czerń, która na PVC wychodzi szarobura.

Ten poradnik prowadzi przez przygotowanie pliku krok po kroku, od wyboru skali po eksport PDF. Dotyczy banerów, siatek mesh, roll-upów, plakatów wielkoformatowych i tablic. Na końcu znajdziesz tabelę z konkretnymi wartościami dla każdego produktu.

Krok 1: ustal wymiar netto i skalę dokumentu

Zacznij od wymiaru netto, czyli rozmiaru gotowego wydruku po docięciu. Dla banera 200 x 400 cm to dokładnie 200 x 400 cm, bez oczek i zapasów. Teraz zdecyduj, czy pracujesz w skali 1:1, czy w pomniejszeniu. Programy graficzne mają limity: w standardowym trybie Illustrator nie pozwala utworzyć obszaru roboczego większego niż około 5,7 m, a Photoshop przy plikach powyżej kilku gigabajtów zaczyna się dławić. Dlatego przy banerach i siatkach standardem jest skala 1:10.

• Skala 1:1: dokument ma rzeczywisty wymiar, np. 200 x 400 cm. Wygodna dla plakatów, roll-upów i tablic do około 150 cm.
• Skala 1:10: dokument ma 20 x 40 cm dla banera 200 x 400 cm. Wszystkie wymiary (spady, marginesy, wysokości liter) też dzielisz przez 10.
• Skala 1:2 lub 1:4: rzadziej używana, ale przydatna, gdy chcesz pracować na wektorach z dużą liczbą detali.

Krok 2: dobierz rozdzielczość do odległości oglądania

Rozdzielczość liczy się zawsze w rzeczywistym rozmiarze wydruku. Ludzkie oko z odległości 1 metra rozróżnia mniej więcej 90 punktów na cal, z 3 metrów około 30, z 10 metrów już tylko kilka. Dlatego banery na płocie drukuje się w 72-100 dpi, a obraz canvas oglądany z bliska potrzebuje 150 dpi. Wyższe wartości nie poprawią efektu, tylko spowolnią pracę i wysyłkę pliku.

Przykład: baner 200 x 400 cm w 100 dpi to 7874 x 15748 px. Ten sam baner przygotowany w skali 1:10 to dokument 20 x 40 cm w 1000 dpi, czyli dokładnie tyle samo pikseli. Skala zmienia tylko liczby w oknie nowego dokumentu, nie jakość wydruku.

Uwaga na zdjęcia. Elementy wektorowe (tekst, logo z pliku AI lub SVG, kształty) skalują się bez strat, więc ich dpi nie dotyczy. Problemem są bitmapy: zdjęcie z telefonu 4000 x 3000 px rozciągnięte na 300 cm szerokości ma około 34 dpi. Na siatce mesh z 20 metrów będzie wyglądać dobrze, na roll-upie z metra już nie. Nie podbijaj rozdzielczości w Photoshopie w nadziei na poprawę ostrości: interpolacja dodaje piksele, ale nie szczegóły.

Krok 3: ustaw kolory w CMYK i zadbaj o czerń

Drukarki wielkoformatowe drukują w CMYK, czasem z dodatkowymi jasnymi kolorami, ale plik i tak przelicza się na przestrzeń farb. Jeśli wyślesz RGB, konwersja nastąpi automatycznie i najbardziej ucierpią intensywne zielenie, turkusy i pomarańcze z ekranu. Lepiej zrobić konwersję samemu i od razu zobaczyć, jak kolory się zmienią. Jako profil roboczy wybierz Coated FOGRA39 lub FOGRA51, jeśli nie masz innych wytycznych.

• Duże powierzchnie czerni ustaw jako czerń głęboką, np. C40 M30 Y30 K100. Sama K100 na banerze PVC wychodzi grafitowo.
• Nie przekraczaj 300% sumy pokrycia farb. Więcej farby na PVC dłużej schnie i może się rozmazywać przy zwijaniu.
• Drobny tekst i cienkie linie zostaw w czystej K100, żeby nie było przesunięć kolorów na krawędziach liter.
• Kolory firmowe podaj w CMYK z księgi znaku. Pantone na druku cyfrowym jest symulowany i może odbiegać od wzornika.

Krok 4: dodaj spady odpowiednie do wykończenia

Spad to fragment grafiki wychodzący poza wymiar netto, który znika przy cięciu lub zawinięciu. Gwarantuje, że na krawędzi nie pojawi się biały pasek. W dużym formacie wielkość spadu zależy od produktu, bo każdy jest inaczej wykańczany.

• Baner PVC i siatka mesh z oczkami: 2-3 cm spadu z każdej strony w skali 1:1 (czyli 2-3 mm w skali 1:10). Krawędź jest zawijana i zgrzewana.
• Baner z tunelami: dodatkowe 5-10 cm na górnej i dolnej krawędzi, zależnie od średnicy rury. Ta część zawija się do środka tunelu.
• Roll-up: zwykle 1 cm po bokach i u góry oraz 10 cm na dole, bo dolna część chowa się w kasecie.
• Tablice PCV i dibond, plakaty: 3-5 mm z każdej strony.
• Canvas: zawinięcie na blejtram, czyli około 3-4 cm z każdej strony obrazu dla blejtramu 2 cm.

Tło i zdjęcia przeciągnij do krawędzi spadu. Tekst, logo i ważne elementy trzymaj z dala od linii cięcia, o czym w następnym kroku.

Krok 5: zostaw strefę bezpieczną, zwłaszcza przy oczkach

Oczka w banerze są wbijane co 50 cm, około 2-3 cm od krawędzi. Każde ma średnicę zewnętrzną około 4 cm. Jeśli przy krawędzi stoi ostatnia cyfra numeru telefonu, oczko trafi dokładnie w nią. Dlatego w banerach i siatkach zostaw co najmniej 5 cm wolnego marginesu od wymiaru netto z każdej strony (5 mm w skali 1:10). W tym pasie może być tło, ale nie tekst i nie elementy logo.

• Baner z oczkami: strefa bezpieczna 5 cm od krawędzi.
• Baner z tunelami: 5 cm od bocznych krawędzi i co najmniej 3 cm od linii tunelu na górze i dole.
• Roll-up: dolne 10-15 cm grafiki może zasłaniać stopka, tam nie umieszczaj treści. Górne 2 cm zakrywa listwa.
• Tablice z otworami montażowymi: 3 cm od narożników.
• Potykacz: rama zatrzaskowa zakrywa około 1,5-2 cm z każdej strony plakatu.

Jak duży powinien być tekst

Praktyczna zasada: każdy metr odległości oglądania to około 3-4 mm wysokości wielkiej litery dla czytelności, a 1 cm na metr, jeśli tekst ma przyciągać wzrok. Na banerze oglądanym z 10 metrów numer telefonu powinien mieć co najmniej 4-5 cm, hasło główne 10 cm i więcej. Wybieraj fonty bezszeryfowe o średniej lub grubej odmianie: cienkie kroje zlewają się z tłem już z kilku metrów.

Krok 6: zamień fonty na krzywe i spłaszcz efekty

Nawet jeśli osadzisz fonty w PDF, bezpieczniej jest zamienić tekst na krzywe (w Illustratorze: Tekst, Utwórz kontury; w CorelDRAW: Konwertuj na krzywe; w Canvie wybierz eksport PDF do druku, który robi to automatycznie). Zachowaj sobie kopię pliku z edytowalnym tekstem, bo po konwersji nie poprawisz już literówki.

• Cienie, przezroczystości i efekty spłaszcz przy eksporcie albo wybierz standard PDF/X-4, który obsługuje je poprawnie.
• Osadź wszystkie obrazy, nie zostawiaj linków do plików na dysku.
• Usuń ukryte warstwy i elementy poza obszarem spadu: niepotrzebnie powiększają plik.
• Sprawdź, czy kontury cienkich linii mają co najmniej 1 mm w rzeczywistym rozmiarze.

Krok 7: wyeksportuj PDF i sprawdź go przed wysłaniem

Najbezpieczniejszy format to PDF/X-4 albo PDF/X-1a z profilem FOGRA39. Zaznacz eksport ze spadami, bez znaczników cięcia (przy dużym formacie nie są potrzebne, a mogą przeszkadzać). Jeśli plik przekracza kilkaset megabajtów, zmniejsz rozdzielczość zdjęć do wartości z tabeli w kroku 2, zamiast kompresować JPEG na najniższej jakości.

1. Otwórz PDF w Acrobacie lub innej przeglądarce i sprawdź wymiar strony: powinien być równy wymiarowi netto plus spady.
2. Powiększ do 100% w rzeczywistym rozmiarze kilka fragmentów ze zdjęciami. Jeśli widzisz piksele z odległości ramienia, a baner będzie oglądany z bliska, wymień zdjęcie.
3. Włącz podgląd nadruku i separacji, jeśli program go ma, i upewnij się, że nie ma kolorów RGB ani Pantone.
4. Sprawdź, czy nic ważnego nie znalazło się w strefie oczek, zawinięcia lub stopki roll-upu.
5. Przeczytaj jeszcze raz każdy numer telefonu i adres. Literówka na banerze 5-metrowym jest bardzo widoczna.

Ściąga: wartości dla najpopularniejszych produktów